بیش از 50 سال پس از آنکه یک تیم 18 نفره از پرسنل نیروی دریایی ایالات متحده و دانشمندان غیرنظامی در سال 1957 برای اولین بار زمستان را در قطب جنوب سپری کردند، یک ساختمان جدید و مدرن برای انجام تحقیقات بین المللی در سردترین قاره کره زمین آغاز به کار کرده است.

ایستگاه 153 میلیون دلاری آماندسن- اسکات در قطب جنوب که توسط بنیاد ملی علوم ایالات متحده (NSF)(1) و طی برنامه قطب جنوب ایالات متحده ساخته شده است، سومین مرکز تحقیقاتی در قطب جنوب از سال 1957 می باشد. این شهرک که به شکل حرف W ساخته شده است، شامل یک محوطه کاشت گیاهان متعلق به ناسا است که در آن مواد غذایی تازه برای دانشمندان و پرسنل ایستگاه تهیه می شود.

به موجب برنامه تحقیقاتی قطب جنوب NSF، 150 نفر طی 3 ماه تابستان که بادهای گرم و مرطوب می وزد (در نیمکره جنوبی زمین) و 50 نفر طی 9 ماه دیگر سال در این ایستگاه اقامت خواهند داشت. ناسا، اداره ملی اقیانوس شناسی و اوضاع جوی (NOAA)(2)، اداره زمین شناسی ایالات متحده (USGS)(3) و وزارت انرژی نیز همراه با دیگر اهداکنندگان از سرتاسر جهان، بودجه محققان را تامین می کنند.

کنراد لوتنباشر، مدیر NOAA به America.gov گفت: "این ایستگاه بخشی از فعالیت های ایالات متحده در راستای پیمان قطب جنوب و همکاری ما با دیگر کشورهای جهان به منظور تلاش برای درک بیشتر طبیعت کره زمین و استفاده از قطب جنوب به عنوان راهکاری برای کسب این اطلاعات می باشد."

مطابق با تارنمای برنامه قطب جنوب ایالات متحده، پیمان قطب جنوب که در سال 1959 امضاء شده است، دربرگیرنده چهارچوب های قانونی برای تمامی کشورهایی است که آنسوی عرض جغرافیایی جنوبی 60 درجه قرار دارند. این پیمان در راستای فعالیت های تجاری غیرمخرب، توسعه تحقیقات علمی و همکاری های بین المللی می باشد و به موجب آن هرساله باید درباره اقدامات انجام شده تبادل اطلاعات صورت گیرد و از محیط زیست محافظت گردد.

نمایندگان 28 کشور دارای حق رای و 17 کشور غیر رای دهنده مرتباً برای بررسی اجرای مفاد این پیمان تشکیل جلسه می دهند. برخی از توافقنامه های حاصل شده عبارتند از قوانین محافظت از محیط زیست برای هیئت های اعزامی به منطقه، ایستگاه ها و بازدیدکنندگان؛ مدیریت زباله ها؛ ممنوعیت مین گذاری؛ ایجاد مناطق حفاظت شده و توافقنامه هایی جهت محافظت از فک ها و سایر حیوانات دریایی.

نوسازی ایستگاه

نام ایستگاه آماندسن- اسکات که بر قله یک کوه یخ دایماً شناور به ضخامت 3.2 کیلومتر ساخته شده است، از اکتشاف گر نروژی، رولد آماندسن، که در سال 1911 به قطب جنوب رسید و رابرت اسکات، اکتشاف گر و افسر نیروی دریایی پادشاهی انگلستان که در سال 1912 به قطب جنوب رسید، گرفته شده است.

ساختمان گنبدی شکل قدیمی ایستگاه که در سال 1975 تاسیس شده بود، در سطح زمین 50 متر عرض داشت و از یک ساختمان دوطبقه پیش ساخته تشکیل شده بود که دارای یک کتابخانه، یک مرکز سرگرمی، محوطه های علمی، اتاق های خواب تک نفره برای 23 نفر، یک آشپزخانه، یک دفتر کار، یک تاریکخانه عکاسی و یک اتاق جلسات بود. این ساختمان ها گرم می شدند، اما محوطه سقف گنبدی شکل گرم نمی شد.

همچنین زیر طاق های طویل فلزی محوطه ای به عنوان درمانگاه، تجهیزات دارویی، تعمیر وسایل نقلیه و انبار لوازم یدکی، مولد های برق دیزلی، مخزن هلیوم برای استفاده در بالون ها و یک ورزشگاه کوچک وجود داشت. اما 30 سال دمای زیر صفر، باد و برف این امکانات را فرسوده ساخته بود.

ساختمان جدید مرتفع تر شده است و در برابر بادهایی که تقریباً به صورت دایمی با سرعت 24-16 کیلومتر در ساعت از بالا و زیر ایستگاه می وزند، مقاوم است. بادهای پرسرعت برف ها را از زیر ایستگاه می روبد و بدین ترتیب دیگر نیازی به حفاری وجود ندارد. برای جابجا کردن برف های انباشته شده نیز این ایستگاه بر روی 36 جک هیدرولیکی قرار گرفته است که می توانند این ساختمان 6,000 متر مربعی را 25 سانتیمتر از سطح زمین بلند کنند.

آزمایشگاه منحصر به فرد

قطب جنوب سردترین، خشک ترین و پرباد ترین قاره کره زمین بوده کمترین انواع گونه های حیات زمینی در آن وجود دارد. این قاره توسط یک جریان گردشی اقیانوسی جنوبی از سایر مناطق کره زمین جدا شده است. اما همین شرایط قطب جنوب را تبدیل به آزمایشگاهی منحصر به فرد جهت مطالعات ستاره شناسی، هوا، اوضاع جوی و لایه اوزون، زمین لرزه ها و علوم موجودات زنده نموده است.

به عنوان مثال تلسکوپ قطب جنوب ایستگاه آماندسن- اسکات، حاصل همکاری بین 9 موسسه آمریکایی و کانادایی است. هوای قطب جنوب که به گونه ای استثنایی تمیز، خشک و باثبات می باشد، موجب شده است تا این تلسکوپ 10 متری بتواند فضای گسترده ای از آسمان را به منظور مطالعه در مورد انرژی سیاه رصد کند. انرژی سیاه علت شتاب موجود در انبساط کهکشان ها می باشد که تا کنون توضیحی برای آن یافت نشده است.

در فاصله هشت کیلومتری ایستگاه، دانشمندان USGS و سایر کارشناسان به ثبت ارتعاشات ناشی از زمین لرزه های مختلف در نقاط مختلف جهان می پردازند. زلزله سنج ها از سال 1957 در قطب جنوب فعال بوده اند، اما جدیدترین ایستگاه در شبکه جهانی زلزله سنج ها – رصدخانه مطالعات زمینی از راه دور قطب جنوب (SPRESO)(4)– کوچک ترین ارتعاشات زمین را، بیش از 4 برابر کوچک تر از ارتعاشات مشاهده شده تا کنون، ثبت می کند.

هزینه های ساخت SPRESO توسط NSF تامین شده است و این طرح حاصل همکاری بین موسسات تحقیقاتی کنسرسیوم زلزله شناسی دانشگاه ها و USGS می باشد.